Thế khó của NHNN trong việc kiểm soát thanh khoản và lãi suất: Trông chờ "cú hích" từ đầu tư công

🍀Trong Thế khó của NHNN trong việc kiểm soát thanh khoản và lãi suất của hệ thống ngân hàng, phải Trông chờ cú hích từ đầu tư công trong việc hỗ trợ thanh khoản

• Ngày 8.6.2026, BIDV tăng lãi suất huy động lần thứ 2 trong tháng 6 với mức lãi suất huy động cao nhất theo niêm yết lên đến 7.4%/năm.--> Điều này phản ánh thanh khoản trong hệ thống ngân hàng vẫn gặp khó khăn.
• Giải pháp của SBV: Về mặt chủ trương điều hành, NHNN phải điều hành thị trường mở (OMO) một cách thận trọng, chuyển sang hỗ trợ nhỏ giọt qua kênh cầm cố kỳ hạn ngắn (kỳ hạn ngắn 7–14 ngày) thay vì bơm mạnh kỳ hạn dài như năm 2025. Dư nợ OMO lưu hành hiện chỉ còn quanh mức ~300,000 tỷ đồng, giảm mạnh so với đỉnh gần 500,000 tỷ đồng hồi cuối tháng 2/2026.
• Cụ thể Ngày 08 tháng 06 năm 2026, SBV bơm ròng hơn 33 nghìn tỷ qua kênh OMO để hỗ trợ thanh khoản. Chú ý, Trong tuần từ 1/6 đến 5/6, Ngân hàng Nhà nước đã hút ròng 26,400 tỷ đồng thông qua kênh cho vay cầm cố giấy tờ có giá (OMO), đưa lượng vốn lưu hành trên kênh này giảm xuống còn gần 306 nghìn tỷ đồng.

Bức tranh thanh khoản hệ thống ngày một căng thẳng

Tính đến cuối tháng 5/2026, hệ thống ngân hàng đối mặt với tình trạng mất cân đối cung cầu vốn nghiêm trọng khi tăng trưởng tín dụng đạt 5.71% YTD, trong khi tăng trưởng huy động chỉ đạt 2.98% YTD. 

Khoảng cách này khiến chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và huy động trên thị trường 1 nới rộng lên hơn 2.5 triệu tỷ đồng. Hệ quả là tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) thị trường 1 ước tính đã tăng lên khoảng 115%, cao hơn nhiều so với các năm trước. 

Áp lực này kéo dài từ quý 4/2025 đến nay, khiến mặt bằng lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động dân cư liên tục leo thang bất chấp các biện pháp can thiệp hành chính.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến căng thẳng thanh khoản

Tình trạng căng thẳng hiện tại bắt nguồn từ sự cộng hưởng của ba yếu tố chính. 

Thứ nhất, nhu cầu tín dụng tăng tốc, đặc biệt là tín dụng trung dài hạn cho sản xuất và bất động sản, làm trầm trọng thêm áp lực cân đối kỳ hạn. 

Thứ hai, sự bội thu của Ngân sách Nhà nước (NSNN) đã rút một lượng vốn lớn ra khỏi hệ thống nhưng lượng tiền gửi lại của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại không tương xứng. 

Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, NSNN bội thu gần 500,000 tỷ đồng do giải ngân đầu tư công chậm chạp, chỉ đạt 18% kế hoạch cả năm.

 Thứ ba, NHNN phải điều hành thị trường mở (OMO) một cách thận trọng, chuyển sang hỗ trợ nhỏ giọt qua kênh cầm cố kỳ hạn ngắn thay vì bơm mạnh kỳ hạn dài như năm 2025. 

Điều này xuất phát từ ràng buộc về dự trữ ngoại hối mỏng và áp lực lạm phát do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.

Trong tuần từ 1/6 đến 5/6, Ngân hàng Nhà nước đã hút ròng 26,400 tỷ đồng thông qua kênh cho vay cầm cố giấy tờ có giá (OMO), đưa lượng vốn lưu hành trên kênh này giảm xuống còn gần 306 nghìn tỷ đồng.

Mặt bằng lãi suất liên ngân hàng có biến động mạnh khi vọt lên mức 10.15% vào ngày 1/6 — mức cao nhất từ đầu tháng 3 — trước khi hạ nhiệt về 6.3% vào cuối tuần. Trong khi lãi suất kỳ hạn 1 tuần giảm 0.5 điểm phần trăm xuống 6.7%, thì các kỳ hạn dài từ 1 đến 6 tháng lại tăng nhẹ từ 0.18 – 0.35 điểm phần trăm, hiện dao động trong khoảng 7.35% – 8.1%.

Biện pháp can thiệp hành chính chưa thể giải quyết căn cơ

Các nỗ lực can thiệp của NHNN, từ yêu cầu giảm lãi suất huy động đến điều chỉnh kỹ thuật tính LDR theo Thông tư 08/2026/TT-NHNN, mới chỉ mang tính chất hành chính và xử lý phần ngọn. 

Trong môi trường cung - cầu vốn mất cân đối như hiện nay, những chỉ đạo này không thể thay thế cơ chế thị trường và chỉ có tác dụng nhất thời. 

Khi lãi suất liên ngân hàng vẫn có xu hướng tăng từ tháng 5, điều đó cho thấy các biện pháp kỹ thuật trên sổ sách chưa đủ để cải thiện thực trạng thanh khoản lan tỏa trong toàn hệ thống.

Ngày 8.6.2026, BIDV tăng lãi suất huy động lần thứ 2 trong tháng 6 với mức lãi suất huy động cao nhất theo niêm yết lên đến 7.4%/năm.

Đầu tư công là chìa khóa duy nhất để hạ nhiệt lãi suất

Trong bối cảnh chính sách tiền tệ gần như đã cạn dư địa do các mục tiêu đa chiều và mâu thuẫn, chính sách tài khóa trở thành đòn bẩy trọng yếu. 

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết Việt Nam sẽ ưu tiên chính sách tài khóa để đạt mục tiêu tăng trưởng do dư địa chính sách tiền tệ đang dần thu hẹp, đồng thời khẳng định sẽ không đánh đổi sự ổn định kinh tế vĩ mô để lấy tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn.

Chỉ có việc đẩy nhanh, mạnh mẽ tiến độ giải ngân đầu tư công mới có thể đảo ngược trạng thái bội thu của NSNN, đưa dòng tiền quy mô lớn trở lại lưu thông trong hệ thống ngân hàng. 

Cho đến khi tốc độ chi ngân sách được cải thiện rõ rệt, áp lực thanh khoản sẽ tiếp tục duy trì mức căng thẳng, đồng nghĩa với việc mặt bằng lãi suất khó có thể hạ nhiệt một cách bền vững. 

Đây là rủi ro hiện hữu mà các ngân hàng và toàn nền kinh tế cần phải phản ánh vào chi phí vốn trong các quý còn lại của năm 2026.